Lees het stuk in Trouw: Opinie: Het gebruik van landbouwgif moet nu echt flink omlaag | Trouw
Er komt nog voor juli een hoofdlijnenconvenant over vermindering van pesticidengebruik in de landbouw. Voor het eind van het jaar zijn er bindende afspraken per sector en kan er werk gemaakt worden van minder pesticiden. Dit heeft Staatssecretaris Erkens beloofd. En het is hard nodig. In Nederland is het pesticidengebruik hoger dan in de landen om ons heen. In de groente- en fruitteelt is het gebruik zelfs gestegen afgelopen jaren. Het aantal insecten is meer dan gehalveerd, de boerensloten zijn zo dood als een pier en omwonenden en natuurgebieden hebben te lijden onder het ruimhartig gebruik van de gifspuit.
Dat de landbouw ook graag een convenant wil, heeft alles te maken met de vele recente uitspraken van rechters die paal en perk stelden aan de cocktail van pesticiden die jaarlijks een deken over ons mooie land leggen. Het reikt tot in natuurgebieden, in de lucht van kinderdagverblijven tot in onze slaapkamers. Rechters oordeelden bijvoorbeeld dat natuurgebieden en kinderen onvoldoende worden beschermd. Ook riepen ze de toelatingsinstantie tot de orde die teveel afgaat op het dossier van de giffabrikant in plaats van de meest recente wetenschappelijke inzichten.
De overheid zit met de handen in het haar want de gerechtelijke uitspraken bevestigden dat ze onwettig en overmatig gifgebruik al decennia toelaat. Boeren zien het als hun verworven recht. Het negeren van gerechtelijke uitspraken kun je lang volhouden, zo leert de stikstofcrisis ons, maar op een gegeven moment loopt het vast. Ook boeren zien een pesticidencrisis aankomen en lieten weten dat de rechtsonzekerheid en de dreigende beperkingen hen aan de convenanttafel hebben gebracht.
Verwacht had dan ook mogen worden dat de partijen die de agrolobby in beweging kregen met deze rechtszaken, aan de andere kant van de convenanttafel konden plaatsnemen om samen uit de impasse te komen. Er viel echter geen uitnodiging op de deurmat van Meten=Weten, PAN-NL of MOB. De voorzitter van de LTO zei hierover meesmuilend dat hij geen partijen aan tafel wil die rechtszaken voeren. Die moesten hun ‘verhalen’ maar aan ‘een postbusnummer’ sturen. Daar kunnen we uiteraard tegenin brengen dat met dit argument de convenanttafel erg leeg wordt omdat de landbouwlobby, inclusief LTO, zelf ook continu rechtszaken voert. Maar liever leggen we in dit opiniestuk onze wensen publiekelijk op tafel.
We willen dat er werk wordt gemaakt om de ‘kandidaten voor vervanging’, een groep van de 30 meest giftige pesticiden, en hormoonverstorende stoffen, nu eindelijk te vervangen. Verbied de meest toxische stoffen die al jaren zorgen voor overschrijding van de waterkwaliteitsnormen. Neem krachtige maatregelen tegen het explosief stijgende gebruik van PFAS-pesticiden en extreem vluchtige pesticiden, die overal gevonden worden. Pesticidengebruik puur uit gemak, zoals het doodspuiten van akkers met glyfosaat voordat een nieuw gewas wordt gezaaid, moet stoppen, evenals preventief gifgebruik. Integrated Pest Management (IPM), wat al sinds 2014 volgens de wet moet worden toegepast, moet nu eindelijk worden waargemaakt. Dus geen pesticiden gebruiken als bijvoorbeeld natuurlijke vijanden, vruchtwisseling, meer resistente rassen of mechanische onkruidbestrijding een oplossing kunnen zijn. Verbiedt het gebruik van pesticiden in natuurgebieden en grondwaterbeschermingsgebieden. Voer effectieve spuitvrije zones in rond natuur, waterwingebieden, woningen en scholen. Neem de belofte van Adema van 15% biologische landbouw in 2030 serieus met bijvoorbeeld een breed steunpakket voor nieuwe biologisch boeren. En supermarkten en andere afnemers horen dit mede mogelijk te maken met een keus voor deze (Nederlandse) producten, zoals ze ook rond dierenwelzijn heeft gedaan.
Je kunt er vergif op innemen dat enkel met concrete en bindende afspraken over een forse vermindering in pesticidengebruik, de landbouwpraktijk standhoudt bij de rechter. We wensen alle partijen veel succes bij het realiseren van een toekomstbestendig convenant.
