• Spring naar de hoofdnavigatie
  • Door naar de hoofd inhoud
  • Spring naar de voettekst
  • Doneren
  • Nieuwsbrief
Pesticide Action Network Netherlands

Pesticide Action Network Netherlands

  • Home
  • Kom in actie
    • StopdeGifplant
    • stopgifexport
    • Lesbrief
    • 12 Middelen
    • Petitie
  • Nieuws
  • Archief
  • Over PAN-NL
  • Contact
  • Eetwijzer

stopgifexport

NEDERLAND EXPORTEERT VERBODEN PESTICIDEN. STOP DE DUBBELE STANDAARD

Pesticiden die in de EU vanwege gezondheids- of milieurisico’s verboden zijn, worden vanuit Nederland nog steeds geëxporteerd. In 2024 meldden bedrijven hier bijna 12.700 ton aan voor export. Zij verdienen eraan, terwijl boeren, werknemers en omwonenden elders de risico’s dragen. Hun gezondheid en natuur verdienen dezelfde bescherming als die van ons.

Frankrijk en België laten zien dat nationale actie mogelijk is. Frankrijk verbiedt sinds 2022 de export van pesticiden met in de EU verboden stoffen. België verbiedt sinds 2025 de export van bepaalde gevaarlijke stoffen, waaronder pesticiden. Nederland kan volgen. PAN-NL roept de Nederlandse regering op om deze gifexport te stoppen. Wachten op Europa is geen excuus.

Het draagvlak is groot: 82% van de Nederlanders wil een exportverbod. Ook wil 83% een importverbod voor groente, fruit en bloemen waarop in de EU verboden pesticiden zijn gebruikt. (Onderzoek Multiscope)

Teken de petitie en deel deze oproep. Stop de gifexport!

Teken de petitie

Wij roepen de fractievoorzitters van alle politieke partijen op om een einde te maken aan de export van verboden pesticiden vanuit Nederland.
Teken de petitie nu.

    9848 handtekeningen tot nu toe!

    Steun de campagne met een bijdrage!

    Een immorele handel

    Chemiebedrijven blijven verdienen aan pesticiden die in de EU vanwege gezondheids- of milieurisico’s verboden zijn. Ze verkopen deze middelen aan landen buiten Europa. De winst is voor de bedrijven, de risico’s zijn voor boeren, werknemers en hun omgeving. Volgens nieuw onderzoek, waarover MO in september 2026 berichtte, lopen wereldwijd elk jaar ruim 400 miljoen boeren en landarbeiders een acute pesticidenvergiftiging op: bijna de helft. Ongeveer 11.000 mensen overlijden eraan. Het onderzoek omvat gegevens uit 139 landen.

    Nederland speelt een grote rol in deze handel. In 2024 meldden vijf bedrijven vanuit Nederland bijna 12.700 ton in de EU verboden pesticiden aan voor export. Daarmee staat Nederland op de vierde plaats binnen de EU, na Duitsland, België en Spanje. Het gaat om tien verboden stoffen. Drie daarvan zijn samen goed voor bijna 80% van het volume:

    • 1,3-dichloorpropeen (ruim 5.500 ton, Teleos): een bodemontsmettingsmiddel dat de EU sinds 2007 verbiedt vanwege grondwatervervuiling.
    • Chloraat (3.000 ton, Kemira): een onkruidbestrijder dat de schildklier verstoort.
    • Fipronil (bijna 1.400 ton, BASF): een insecticide dat extreem giftig is voor bijen. Meer dan de helft gaat naar Brazilië.

    Alle drie zijn kankerverwekkend in dierproeven. Sinds 2022 daalde de export met 13%, maar het pakket werd breder: er kwamen vier verboden stoffen bij, waaronder fipronil en het insecticide alfa-cypermethrin. Lees het exportonderzoek.

    Bekijk op de interactieve kaart van Public Eye welke verboden pesticiden voor export zijn aangemeld en naar welke landen. Of bekijk de uitzending van Argos over de Nederlandse rol in deze handel. Wat hier te gevaarlijk is, mogen we niet elders op de markt brengen. Stop de gifexport.

    Het boemerangeffect

    De export van verboden middelen is een aanslag op gezondheid en milieu elders, maar raakt ook onszelf. De pesticiden komen via import terug op ons bord en in onze vaas. Drie van de tien stoffen die in 2024 vanuit Nederland voor export zijn aangemeld, vond de NVWA ook op voedsel in Nederland: propiconazool, propargite (onder meer op thee uit India en China) en fipronil. De EU verhoogde in 2024 zelfs de toegestane resten fipronil op suikerriet en in vet van rund, schaap en geit, voor gebruik in Brazilië, de VS en Oekraïne. Dat zijn precies de drie landen waar de meeste fipronil uit Nederland naartoe gaat. Europese boeren mogen het middel niet gebruiken, maar suiker en vlees die ermee zijn geproduceerd, zijn welkom.

    Uit testgegevens van de NVWA bleek dat in 2023 op 78% van de onderzochte bananen resten zaten van in de EU verboden pesticiden; bij rijst was dat 30%. Ook via bloemen komen de middelen terug. Vanuit Nederland is export van mancozeb en alfa-cypermethrin aangemeld naar Kenia en Ethiopië, waar veel van onze rozen vandaan komen. PAN-NL vond in 2026 in 13 bossen rozen en gemengde boeketten 87 verschillende pesticiden. Bijna een derde daarvan is verboden in de EU. Bloemisten werken daar dagelijks mee. In Frankrijk is erkend dat de dochter van een bloemist aan leukemie overleed door de pesticiden waaraan haar moeder tijdens de zwangerschap was blootgesteld. Zo komt het gif als een boemerang bij ons terug. Bovendien is het oneerlijke concurrentie voor onze boeren, die deze middelen niet mogen gebruiken.

    Teken de petitie

    Pesticide Action Network Nederland roept samen met collega organisaties de fractievoorzitters van alle politieke partijen op om een einde te maken aan de export van verboden pesticiden vanuit Nederland. Help je mee?

    Aan wie wordt de petitie aangeboden?
    Aan alle fractievoorzitters van alle politieke partijen, de betreffende ministers en de oproep gaat naar de bedrijven die de verboden pesticiden exporteren.
    De petitie-tekst

    Petitie „Nederland, zeg nee tegen de export van verboden pesticiden!”
    Vele pesticiden die ooit voor gebruik in de landbouw zijn goedgekeurd, blijken achteraf schadelijk voor de menselijke gezondheid en/of het milieu te zijn. Meestal wordt later de goedkeuring weer ingetrokken en zijn ze voor gebruik in de landbouw verboden. Pesticiden die in de EU te gevaarlijk worden bevonden en verboden zijn, worden nog steeds in Europa geproduceerd en geëxporteerd, vaak naar landen met een zwakke regelgeving en lage inkomens. Ook Nederlandse bedrijven doen hieraan mee! Voor 2024 hebben 5 bedrijven bijna 12.700 ton verboden pesticiden aangemeld voor export vanuit Nederland. Sommige zijn kankerverwekkend, hormoonverstorend, schadelijk voor de foetus of voor het zenuwstelsel (Ziekte van Parkinson) etc. Sommige verboden pesticiden zijn zeer schadelijk voor bijen, hommels en andere insecten, zijn zeer vervuilend voor het grondwater of doden al het leven in sloten, meren en rivieren.

    Pesticiden die voor Europa te gevaarlijk zijn, zouden geen problemen opleveren voor mens en natuur voor landen buiten de EU? Europese belanghebbenden van deze immorele handel beweren dat landen met een ander klimaat en andere gewassen deze giftige middelen nodig hebben. Dat is een sprookje op kosten van de gezondheid en natuur van derde landen. Ook van Nederlandse bedrijven horen we dit sprookje! De Nederlandse overheid staat zelfs toe dat uit derde landen geïmporteerde groente, fruit of snijbloemen met verboden pesticiden besmet zijn.

    Wij vragen de Nederlandse overheid, de fractieleiders van alle politieke partijen en de exporterende bedrijven: wacht niet op een Europese wetgeving die de export van verboden pesticiden stopt. Neem het voortouw en stop zo snel mogelijk deze immorele export van in EU verboden pesticiden!

    • Stop de export van pesticiden, werkzame stoffen, gewasbeschermingsmiddelen die in de EU verboden zijn.
    • Stop de export van zaden gecoat met pesticiden die in de EU verboden zijn.

    Om welke bedrijven gaat het? Waar gaat het naar toe? In 2024 meldden vijf bedrijven vanuit Nederland export aan van in de EU verboden pesticiden. Teleos Netherlands B.V. is de grootste (5.570 ton), gevolgd door Kemira (3.000 ton), BASF Agro B.V. (2.586 ton), UPL Benelux B.V., inclusief Arysta (1.518 ton) en Syngenta Seeds B.V. (910 kg). De grootste bestemmingen zijn de Verenigde Staten, Maleisië en Brazilië. Het gaat om meldingen die bedrijven vooraf indienen; de werkelijke export kan hoger of lager zijn.
    Bedrijf Werkzame stof Export 2024 (kg) Belangrijkste bestemmingen
    Teleos Netherlands B.V. 1,3-dichloorpropeen 5.570.000 VS (5.000.000), Israël, Australië, Nieuw-Zeeland, Zuid-Afrika, Zimbabwe
    Kemira Chloraat 3.000.000 Maleisië
    BASF Agro B.V. Fipronil 1.376.025 Brazilië (735.750), Oekraïne (450.000), VS, Indonesië
    BASF Agro B.V. Alfa-cypermethrin 697.220 China, Brazilië, Turkije, Argentinië, Mexico
    BASF Agro B.V. Mancozeb 437.151 Vietnam, Egypte, Sri Lanka, Kenia, Pakistan
    BASF Agro B.V. Propiconazool 76.000 VS, Oekraïne
    UPL Benelux B.V. (incl. Arysta) Propargite 1.229.200 Brazilië (620.000), VS (380.000), Vietnam, Thailand
    UPL Benelux B.V. (incl. Arysta) Dichlobenil 176.000 Japan, VS, Zuid-Korea
    UPL Benelux B.V. (incl. Arysta) Thiram 89.000 Argentinië, Oekraïne
    UPL Benelux B.V. (incl. Arysta) Mancozeb 20.000 Australië
    UPL Benelux B.V. (incl. Arysta) Asulam 3.500 Verenigd Koninkrijk
    Syngenta Seeds B.V. Thiram 910 8 landen, o.a. China, Chili, Australië
    Totaal 12.675.006
    Aangemelde hoeveelheden uit exportmeldingen vanuit Nederland, 2024. Bron: Unearthed/Public Eye.
    Mogen bedrijven verboden pesticiden exporteren?
    Ja, dat mag, maar er gelden regels. De Verordening (EU) nr. 649/2012, de PIC-verordening, regelt de in- en uitvoer van gevaarlijke chemische stoffen. Stoffen die in de EU verboden of streng beperkt zijn, staan in bijlage I. Een bedrijf dat zo'n stof wil exporteren, moet dat vooraf melden bij de nationale autoriteit, in Nederland het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. In de melding staan de stof, de hoeveelheid en het land van bestemming. De autoriteit geeft de melding door aan het Europees Agentschap voor chemische stoffen (ECHA), dat het importerende land informeert. Voor een deel van de stoffen moet het importerende land bovendien uitdrukkelijk toestemming geven. Dat is de procedure van Prior Informed Consent (PIC) uit het Verdrag van Rotterdam. Alleen voor een kleine groep stoffen geldt een volledig exportverbod (bijlage V), zoals de zeer persistente stoffen aldrin, dieldrin en DDT. Voor alle andere verboden pesticiden is een melding genoeg. Een verbod in de EU betekent dus niet dat de export stopt.
    Hebben niet-EU landen de verboden pesticiden nodig?
    Ook in Nederland horen we het argument “boeren in zuidelijke landen hebben te maken met andere ziekten en plagen en hebben daarom andere pesticiden nodig dan wij.” In veel derde landen is het gebruik van giftige pesticiden vaak gekoppeld aan een kapitaalintensieve, monocultuur- en exportgerichte landbouw - zoals de productie van bananen, limoen of ananas in Latijns-Amerika, de productie van soja en maïs voor diervoeder, of de productie van druiven voor Zuid-Afrikaanse wijn. Met andere woorden, dit soort landbouw is vaak verspillend en niet essentieel om de lokale bevolking te voeden. De weerstand in die landen tegen de import van door de EU verboden chemicaliën en pesticiden neemt ook toe. Zo schreef het Agrotoxine People's Tribunal uit Zuid-Afrika dat er uitgebreid gedocumenteerde “gezondheidseffecten van agrotoxinen op vrouwelijke landarbeiders en landbewoners zijn, waaronder kanker en ademhalingsproblemen, evenals de mensenrechtenschendingen op boerderijen. Deze omvatten gebrek aan training, beschermende uitrusting, wasgelegenheid, toegang tot medische zorg en werknemerscompensatie.
    Dragen pesticiden bij aan voedselzekerheid?
    In 2017 concludeert de “Special Rapporteur on the Right to Food” van de raad van mensenrechten van de Verenigde Naties dat de bewering van de agrochemische industrie dat pesticiden nodig zijn om voedselzekerheid te bereiken, niet alleen onjuist is, maar ook gevaarlijk misleidend. In principe is er voldoende voedsel om de wereld te voeden; oneerlijke productie- en distributiesystemen vormen grote blokkades die ervoor zorgen dat mensen in nood er geen toegang toe hebben. Ironisch genoeg zijn veel van degenen die voedsel onzeker zijn, in feite zelfvoorzienende boeren die landbouwwerk doen, met name in landen met een laag inkomen. Er is nog steeds een algemeen gebrek aan bewustzijn van de gevaren die bepaalde pesticiden met zich meebrengen, een toestand die wordt verergerd door de inspanningen van de industrie om de schade die wordt aangericht te bagatelliseren, evenals door zelfgenoegzame regeringen die vaak misleidende beweringen doen dat bestaande wetgeving en regelgevingskaders voldoende bescherming bieden.
    Is de export van verboden pesticiden naar lage- en middeninkomenslanden dodelijk?
    Ja. Volgens nieuw onderzoek (2026) lopen wereldwijd elk jaar ruim 400 miljoen boeren en landarbeiders een onbedoelde acute pesticidenvergiftiging op; ongeveer 11.000 van hen overlijden eraan. De vergiftigingen vinden vooral plaats in lage- en middeninkomenslanden. Daar komt zelfdoding met pesticiden nog bij. Volgens het Centrum voor Pesticide Zelfmoordpreventie van de Universiteit van Edinburgh zijn pesticiden in lage- en middeninkomenslanden verantwoordelijk voor naar schatting 14 miljoen doden sinds de Groene Revolutie in de jaren 60, en nog altijd voor zo'n 150.000 doden per jaar. Veel van deze doden waren te voorkomen door de toegang tot de giftigste middelen te beperken. Landen die zeer gevaarlijke pesticiden hebben verboden, zoals Sri Lanka en Bangladesh, laten zien dat dit levens redt zonder nadelige gevolgen voor de landbouw. De meeste pesticiden in lage- en middeninkomenslanden worden geïmporteerd, ook uit de EU. Daar zitten middelen bij die in de EU zelf verboden zijn.
    Hoe komen verboden pesticiden weer bij EU burgers?
    We hebben hier te maken met een zogeheten boemerangeffect. Pesticiden die in de EU verboden zijn, worden geëxporteerd en in Afrika, Zuid-Amerika of elders gebruikt in de landbouw en de sierteelt. Groenten, fruit en bloemen die ermee behandeld zijn, worden vervolgens met resten van deze pesticiden geïmporteerd, onder meer door Nederland. Zo komen ze weer bij de Nederlandse burger terecht. Drie van de tien stoffen die in 2024 vanuit Nederland voor export zijn aangemeld, vond de NVWA ook op voedsel in Nederland: propiconazool, propargite en fipronil. Foodwatch onderzocht de testresultaten van de NVWA over 2023 en vond op 78% van de onderzochte bananen en 30% van de rijstmonsters pesticiden die in de EU verboden zijn. Voor groente en fruit is wettelijk vastgelegd hoeveel resten van pesticiden er maximaal op mogen zitten, maar voor sierplanten en snijbloemen bestaat zo'n limiet niet. PAN-NL vond in 2026 in 13 bossen rozen en gemengde boeketten 87 verschillende pesticiden. Bijna een derde daarvan is in de EU verboden. Een jaar eerder vond PAN-NL in een vergelijkbaar onderzoek al 71 verschillende pesticiden.
    Is de export van zeer giftige verboden pesticiden een schending van de mensenrechten?
    Center for International Environmental Law (CIEL) is van mening dat de export van pesticiden door Europese landen die zij zelf hebben verboden, in strijd is met hun internationale verplichtingen op grond van verschillende verdragen. Verplichtingen onder internationale mensenrechtenwetgeving: Er is voldoende kennis dat pesticiden schadelijk zijn voor de gezondheid en het milieu. Het falen van staten om de export van verboden of niet-goedgekeurde pesticiden te verbieden, schaadt het recht op gezondheid in de importerende staten en vormt daarom een schending door exporterende staten van hun internationale mensenrechtenverplichtingen.
    Meer weten over export van verboden pesticiden?
    Public Eye: dossier pesticiden en interactieve kaart van de exportmeldingen
    PAN-NL: Europese export van verboden pesticiden blijft stijgen, ondanks beloften Brussel
    PAN-NL: Bloemen vol gif, regels vol gaten (2026)
    PAN-NL: Verboden pesticiden in boeketten – onethische en onverantwoorde praktijken (2025)
    Foodwatch: De grote gifroute in beeld – hoe verboden bestrijdingsmiddelen tóch op ons bord belanden (2024)
    PAN Europe: Stopping the export of EU-banned pesticides won’t harm the European economy & will benefit third countries (2024)
    Unearthed (Greenpeace): Europe shipping banned pesticide linked to child brain damage to Global South (2023)
    CIEL, Center for International Environmental Law: The Export of Banned Pesticides to Africa and Central America: Legal Opinion (september 2022)

    Youp van 't Hek over export van verboden pesticiden en pesticidegebruik in de lelieteelt

    Verboden in Europa, vergiftigt het leven van boeren in Zuid-Afrika

    Nina Holland over de export van verboden pesticiden

    De in EU verboden pesticiden zijn overal gevaarlijk

     

    Footer

    Pesticide Action Network Netherlands
    p/a Anreperstraat 91
    9404 LC Assen
    contact@pan-netherlands.org

    IBAN
    NL02TRIO0788940287
    t.n.v. Stichting Pesticide Action Network Netherlands

    Privacy Policy PAN-NL

    ANBI/RSIN
    8611 93 581

    • Bluesky
    • Facebook
    • Instagram
    • LinkedIn
    • Mastodont
    Organisaties en netwerken met vergelijkbare ambities waarmee we samenwerken:
    Copyright © 2026 | webdesign AukemaOntwerp