In Nederland is gebruik van bestrijdingsmiddelen tot nu toe niet transparant.
De rechtbank Noord Nederland heeft nu in twee zaken, van Meten=Weten en een bewonersgroep in Lhee (Dr), deze geheimhouding van de overheid te niet gedaan.
Telers zijn weliswaar verplicht om per perceel spuitgegevens bij te houden maar deze gegevens zijn niet inzichtelijk voor derden, zoals omwonenden. Twee gerechtelijke uitspraken brengen hier nu verandering in: eenieder die belang heeft kan via een beroep op bestaande wetgeving de spuitgegevens opvragen.
Beide uitspraken zijn gedaan door een meervoudige kamer van de rechtbank Noord Nederland op 12 januari 2026 (zaaknummers LEE 23 / 5100 en LEE 23 / 1511).
Al jaren lopen omwonenden, wetenschappers en belangengroepen op tegen het probleem dat in Nederland spuitgegevens niet openbaar zijn.
Dit druist in tegen de Europese pesticiden wetgeving 1107/2009, artikel 67: Relevante informatie in deze registers stellen zij (opm. de gebruikers) op verzoek ter beschikking van de bevoegde autoriteit. Derde partijen, zoals de drinkwaterindustrie, detailhandelaars of omwonenden kunnen zich tot de bevoegde instantie wenden met het verzoek toegang tot deze informatie te verkrijgen.
Om meer transparantie te krijgen heeft Meten=Weten daarom in 2021 een verzoek ingediend bij de minister van LNV (nu LVVN) om een aantal registers van telers openbaar te maken. De minister interpreteerde dit als een WOO-verzoek en zei dat de overheid deze gegevens niet bezit en daarom niet hoeft te verstrekken. Maar volgens de rechtbank is deze redenering onjuist: een verzoek op milieu-informatie is wettelijk gezien niet hetzelfde als een WOO-verzoek en de minister moet nu een nieuw besluit nemen. Hetzelfde resultaat komt uit een parallelle zaak, aangezwengeld in 2022 door een groep bewoners uit Lhee.
De rechtbank concludeert dat een bevoegde overheid, als om gegevens wordt verzocht, deze gegevens dient op te vragen en ter beschikking moet stellen en motiveert de uitspraak als volgt: “Het verhogen van de gezondheid van mens, dier en milieu door middel van onder meer de traceerbaarheid van blootstellingen aan gewasbeschermingsmiddelen te verzekeren en de doeltreffendheid van het toezicht en controle te verbeteren is gebaat bij een toegang tot de informatie in de registers van onder meer professionele gebruikers.”
Kan de overheid nog in hoger beroep?
Ja, de minister heeft nog de mogelijkheid om in hoger beroep te gaan bij de Raad van State, afdeling Bestuursrecht. Maar een hoger beroep heeft geen opschortende werking, oftewel, de huidige uitspraak dient gewoon te worden uitgevoerd. De enige manier om te bereiken dat de uitspraak niet geldt is de Raad van State te vragen om een voorlopige voorziening om de uitspraak te schorsen.
Lees hier het persbericht van Meten=Weten.
De uitspraken komen binnenkort op de site van de Rechtbank: http://uitspraken.rechtspraak.nl/ zaaknummers: LEE 23 / 1511 en LEE 23 / 5100
