Het bestrijdingsmiddel Pitcher met de hormoonverstorende pesticide fludioxonil mag vanaf mei 2027 niet meer worden gebruikt. Dat heeft het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb) op 28 oktober 2026 besloten, op last van de rechter, na een beroep van Pesticide Action Network Europe. Fludioxonil is een veelgebruikte hormoonverstorende pesticide. Het wordt veelvuldig teruggevonden bij residumetingen van de NVWA op groente en fruit. Al in 2009 legde de Europese Commissie in Verordening (EG) nr. 1107/2009 vast dat hormoonverstorende pesticiden vanwege de risico’s voor mens en natuur verboden moesten worden, uitzonderingen daargelaten. Omdat de Commissie pas in 2018 een onderzoeksmethode vaststelde, de onderzoeken slechts mondjesmaat worden gedaan en de Europese Commissie vervolgens tergend langzaam besluiten neemt, zijn veel hormoonverstorende pesticiden ondanks de erkende risico’s nog altijd niet verboden.
Ctgb erkent: Pitcher had niet toegelaten mogen worden
In de nieuwe beslissing op bezwaar stelt het Ctgb vast dat de werkzame stof fludioxonil hormoonontregelende eigenschappen heeft. Volgens de Europese Verordening mogen hormoonverstorende pesticiden in beginsel niet worden toegelaten. Ze kunnen in zeer lage concentraties al schadelijk zijn voor met name zwangere vrouwen en jonge kinderen. Uitzondering op het verbod is er als sprake is van een gesloten systeem of van andere omstandigheden waarin blootstelling van mensen verwaarloosbaar is, inclusief een verwaarloosbare blootstelling via residuen op voeding. Het gebruik van Pitcher voldoet daar niet aan. Het Ctgb geeft zo toe wat PAN al in haar bezwaar tegen de toelating van Pitcher in oktober 2019 aanvoert. Om de belangen van de industrie en landbouw te beschermen, wordt Pitcher niet gelijk verboden maar geldt een overgangstermijn tot mei 2027.
Wat betekent dit voor andere hormoonverstorende bestrijdingsmiddelen?
Fludioxonil zit in Nederland nog in 23 andere toegelaten bestrijdingsmiddelen voor de land- en tuinbouw. Daarnaast zijn er nog pakweg 30 bestrijdingsmiddelen waarin andere werkzame stoffen zitten waarvan de Europese autoriteiten hebben aangetoond dat ze hormoonverstorend zijn. PAN-NL heeft een intrekkingsverzoek ingediend bij het Ctgb voor al deze pakweg 50 bestrijdingsmiddelen waarvan op grond van Europese wetgeving de toelating ingetrokken moet worden. Staatssecretaris Erkens gaf vorige maand nog aan dat hierover geen afspraken worden gemaakt in het Convenant Toekomstbestendige Gewasbescherming. Het besluit om Pitcher te verbieden kan echter een sneeuwbaleffect veroorzaken en leiden tot een einde aan het gebruik van tientallen risicovolle hormoonverstorende pesticiden.
